Słońce nad Bredą

“Podział łupów“, ostatni tom tetralogii, przedstawia wydarzenia rozgrywające się w Indiach, pod sam koniec wojny z Japonią, w lecie 1945 roku, i po zakończeniu wojny, a także w roku 1947, przed podziałem kraju na Indie i Pakistan. Okres ten obfituje w napięcia, jest pełen dramatyzmu, zarówno dla hindusów i muzułmanów, jak i dla wyjeżdżających do Anglii przedstawicieli radżu.

Zbiór opowiadań groteskowo-ironicznych przedstawiających świat w krzywym zwierciadle i nie na serio, przy czym każdy z autorów prezentuje inny rodzaj humoru.

Powieść “Ludzie w hotelu“ (“Menschen im Hotel“), jedna z wcześniejszych (1929), jest zarazem jedną z najgłośniejszych książek Vicki Baum. Spopularyzował ją film pt. “Grand Hotel“ (1932) w znakomitej obsadzie. Główną rolę - słynnej primabaleriny u schyłku kariery - grała Greta Garbo. Jej partnerem był John Barrymore; w powieści zdeklasowany arystokrata, ex-oficer, szczur hotelowy. Z losami tej pary wikłają się fatalnie losy zagrożonego bankructwem przemysłowca, jego przypadkowej sekretarki - nowoczesnej dziewczyny bez skrupułów - oraz pewnego buchaltera, który wiedząc, jak niewiele życia ma przed sobą, postanawia zakosztować luksusu. Akcja powieści rozgrywa się w niepokojącej aurze Berlina lat dwudziestych.

“Pewnego dnia o zmierzchu świata“ to powieść w dużym stopniu autobiograficzna. Jej poetycki, metaforyczny tytuł i motto sygnalizują, że będzie to rzecz utrzymana w nastroju refleksyjnym. Tematem książki jest kilkudniowy pobyt w Nowym Jorku starzejącego się dramaturga. Bohater przekroczył już smugę cienia i u schyłku życia zaczyna inaczej patrzeć na otaczający go świat - świat, który w jego oczach także przeżywa swój zmierzch. Napisana prosto, powściągliwie, utrzymana w nastroju zadumy, książka Saroyana nie jest pesymistyczna. Bohater o zmierzchu swojego życia odnajduje jeszcze pogodne chwile; odnawia dawne przyjaźnie, odnajduje wspólny język z najbliższymi. Książka tchnie atmosferą dobroci, ciepła, wiele w niej także subtelnego humoru, tak charakterystycznego dla całej twórczości tego pisarza.

Książka ta jest jakby dalszym ciągiem “Notatnika Szarego Wilka“. Opisuje życie głównego bohatera po wyjściu z więzienia, jego trudną drogę w integracji ze społeczeństwem i zwycięstwo w walce o miejsce wśród uczciwych ludzi.

“Mag ze świątyni Ognia“ jest powieścią opartą o wydarzenia z historii Iranu w okresie panowania dynastii Sasanidów (III-VII w. n.e.). Jest to epoka najbarwniejsza w całej historii Persji, epoka, do której odnoszą się piękne legendy ludowe i podania o bohaterskich czynach rycerzy, o wielkich i mądrych władcach.

Powieść pisana jest z ciętą ironią i dowcipem. Ukazując czas obecny, autor sięga i wstecz, aby na tle dziejów minionych ukazać plastyczniej charaktery i losy ludzkie.

Akcja książki rozgrywa się w ciągu kilku godzin jednej nocy, ale zawarte jest w niej całe życie bohatera, czeskiego inteligenta, człowieka niezaradnego i pozbawionego taniego sprytu, którego wydarzenia dziejowe stawiają w sytuacjach wymagających dramatycznych decyzji.

Kanwą powieści jest kilka lat życia narratora (jednocześnie głównego bohatera), zawartych między chorobą i śmiercią jego żony, a jego własnym samounicestwieniem.

Bohater, rówieśnik autora, burzliwie przeżywa okres adaptacji do pokojowego życia i szuka w nim miejsca dla siebie, stojąc przed wyborem dalszej drogi. Ciężar frontowych przeżyć, udręka wspomnień i bilans strat czynią trudnym odnalezienie sensu w życiu, sztuce, w przyjaźni, w kontaktach z innymi ludźmi. Bolesny trud powrotu do nowej, pokojowej rzeczywistości udaje się jednak bohaterowi po wielu zmaganiach przezwyciężyć - jego niełatwą drogę Radij Pogodin opisuje z prawdziwym mistrzostwem psychologicznym.

Tematyka opowiadań prezentowanych w książce jest bardzo różnorodna - od obrazków obyczajowych po groteskę społeczną czy zapisy stanów świadomości ludzi psychicznie chorych, odtrąconych przez społeczeństwo.

Liczba gwałtów popełnianych przez żołnierzy Sił Lądowych Peru rośnie zatrważająco. By przywrócić armii dobre imię i zapanować nad wstydliwymi występkami, dowództwo powierza Pantaleonowi misję utworzenia specjalnej Służby Wizytantek. Kapitan Pantaleon Pantoja, znany z niezwykłej dyscypliny i oddania wojsku, organizuje perfekcyjnie działającą machinę frywolnego przemysłu. Z pełnym zaangażowaniem dopracowuje szczegóły, które usprawnią pracę gotowych do pełnego poświęcenia kobiet. A wszystko w ścisłej tajemnicy wojskowej. “Pantaleon i wizytantki“ to jedna z najzabawniejszych i równocześnie najbardziej gorzkich powieści Llosy. Pod przykrywką satyry autor przemycił refleksje kompromitujące nie tylko armię, ale i system sprawowania władzy. Czy tylko w Peru?

Powieść psychologiczno-obyczajowa przedstawiająca inteligencję radziecką lat 70-tych. Bohater, podatny na kompromisy moralne, nie potrafi się wyzwolić spod presji drobnomieszczaństwa.

“Osobliwości“ zawierają 31 opowiadań wybranych z wszystkich 7 zbiorów autora - dzięki czemu czytelnik polski będzie mógł nie tylko zapoznać się z utworami tego sławnego już satyryka amerykańskiego, lecz także prześledzić jego twórczy rozwój.

Bohater książki “Cesarski szaleniec“, Tymoteusz von Bock, to postać autentyczna. Urodził się w 1788 roku, uczył się u znanego estońskiego krzewiciela oświaty Lehrberga, a podczas wojen napoleońskich uczestniczył w sześćdziesięciu bitwach. Był bliskim powiernikiem cara. Później ożenił się z estońską chłopką i wysłał carowi niewiarygodnie śmiały, wręcz samobójczy memoriał, w którym Aleksander I nazwany został “zdrajcą ojczyzny“. Kross pozostawia czytelnikowi możliwość samodzielnego rozstrzygnięcia, czy von Bock rzeczywiście był obłąkany, czy normalny - bardziej normalny niż inni.

“Kwiaty wodne“ to saga rodzinna będąca egzemplifikacją dziejów serbskiej burżuazji. Jest to na Bałkanach klasa zapóźniona w pewnych procesach historyczno-społecznych, za co przyszło jej płacić podczas wojny i w okresie, który po niej nastąpił; schyłek tej klasy przejawia się we wszelakich formach rozbicia psychicznego i moralnej degrengolady. Ta powieść-esej przez pryzmat jednostkowych losów oraz losów całej warstwy społecznej ukazuje niezwykle skomplikowany tok powojennej historii Jugosławii; z tak drapieżnym obrazem tego okresu w twórczości pisarzy jugosłowiańskich czytelnik polski spotyka się tu po raz pierwszy.

Proza Makanina jest różnorodna tematycznie i formalnie. Chętnie sięga do anegdoty, łączy ją z fantastyką i groteską, wzbogaca miejskim folklorem. Lubi obalać stereotypy, przedstawia rzeczywistość nietradycyjnie. Jest malarzem codzienności. Jego bohaterowie budują swoją małą stabilizację, swoje prywatne szczęście, często za cenę drobnych matactw i kompromisów z sumieniem. Makanin subtelną kreską rysuje ich wizerunki, przedstawiając także los jednostek takich jak antylider, które nie potrafią pogodzić się ze złem.

“Woda“ to powieść, której akcja toczy się w latach 1945-46, w okresie powojennego chaosu panującego w Rumunii pozostającej wciąż jeszcze monarchią.

Sens tej powieści to próba ukazania głębokiego i prawdziwego uczucia. Jest to opowieść o miłości indiańskiego czyściciela szyb do młodej niewidomej kobiety oraz przyjaźni, jaką potrafił otoczyć swego rywala, marynarza polskiego pochodzenia.

Niezwykle oryginalna, samorodna twórczość pisarska Louis Paul Boona, którego dwa wczesne utwory prezentowane są w niniejszej książce, jest pełnym pasji i autentyzmu wyzwaniem rzuconym tradycyjnej literaturze. Klamrą spinającą obszerny dorobek pisarza jest odrzucenie fikcji literackiej, programowe zainteresowanie sprawami prostego człowieka oraz emocjonalne zaangażowanie, zgodnie z jego twórczą dewizą: “Kop ludzi, aż ich ruszy sumienie“.